De temperatuur gemeten over de hele wereld is de afgelopen decennia meer toegenomen dan normaal is voor de afgelopen duizenden jaren. Het meest zichtbaar wordt dit in het smelten van de poolgebieden en de gletsjers. In het steeds vaker voorkomen van extreem weer: van (super-)orkanen via langdurige droogte, tot aan zwaardere winters en  overstromingen. In het naar het noorden opschuiven van flora en fauna grenzen, met misschien als duidelijkste voorbeeld het mogelijk worden van de druiventeelt overal in Nederland.

De schadelijke gevolgen van klimaatverandering op de natuur, op de land- en tuinbouw en op onze economie, worden elk jaar meer zichtbaar: Meer grote orkanen en overstromingen, en tegelijk meer hittegolven en  droogte. Daardoor mislukken oogsten massaal, breken langdurige bosbranden uit en worden steeds meer huizen, bedrijven en wegen vernield. De schade loopt in de vele miljarden euro’s per jaar (PBL-juli 2012). Het menselijk leed bij dit alles is niet in geld uit te drukken, laat staan het leed van de dierenwereld.

Het menselijk gedrag op aarde…

Het grootste deel van de opwarming wordt veroorzaakt  door de jaarlijkse uitstoot van gigantische hoeveelheden CO2 door de mensheid. De uitstoot neemt sneller toe dan ooit, en gaat gelijk op met de toename van het verbruik van fossiele brandstoffen als olie en steenkool. De westerse en globale economie is totaal gebaseerd  op deze goedkope koolstoffen. Bijna alles wordt ervan of ermee gefabriceerd. Behalve brandstoffen ook kunststoffen, kunstmest, talloze chemische middelen tot medicijnen aan toe.

Daar komt bij dat de mensheid jaarlijks meer gaat autorijden, vliegen, meer goederen produceert en die over de aardbol versleept, meer vlees consumeert. Daardoor neemt de uitstoot van CO2 hand over hand toe. Deze gassen stapelen zich jaar na jaar op in de atmosfeer en versterken zo het broeikas-effect.

is hoofdoorzaak van de klimaatverandering…

Wereldwijd nemen de berichten over extreme weerverschijnselen per jaar toe: Meer en grotere orkanen (Katrina) komen steeds verder noordwaarts (Irene), extreme droogte op andere momenten en plaatsen (Hoorn van Afrika, Texas), gigantische bosbranden en temperaturen van bijna 19 Celsius op de poolcirkel… Er zijn eilanden die langzaam in de zee verdwijnen. Zie o.a. de Carteret Islands in de Stille Zuidzee.

Recente rapporten van Wereldbank laten zien dat meer dan 1 miljard mensen in armoede leven, dat is van minder dan € 0,97 per dag. Stijgende voedselprijzen onder invloed van misoogsten door droogte en hoge energieprijzen, veroorzaken tientallen miljoenen doden per jaar. De voedselcrises heeft mede de Arabische revolutie ontstoken

In 2012 is de langste en grootste hittegolf  in de Verenigde Staten ooit geregistreerd officieel tot natuurramp verklaard.  De mais en tarwe oogst zijn mislukt en voedselprijzen schieten wereldwijd omhoog. Registreert de 2 jaar geleden speciaal gelanceerde Cryosatelliet dat het zeeijs op de polen met 50 % sneller smelt dan berekend tot nu toe. Wat correspondeert met het nieuws uit juli 2012 dat smeltwater van de gletsjers een brug op Groenland heeft verwoest.

Er zijn eilanden die langzaamaan in de zee verdwijnen. Zie bijvoorbeeld dit filmpje over de Carteret Islands in de Stille Zuidzee. Voor de bewoners van dergelijke eilanden, maar ook bijvoorbeeld dichtbevolkte delta’s als die van Bangladesh, heeft de overheid geen campagnes zoals ‘Nederland leeft met het water’. Zij hebben niet de rijkdom om de dijken te verhogen.

In de klimaatdocumentaire “One degree matters”  (EU, dec. 2009) worden een aantal kopstukken op Groenland in contact gebracht met de dramatische effecten van het smelten van de ijskap . Tachtig procent van Groenland (opp. 4x Frankrijk) is bedekt met een ijskap van maximaal 3 km dikte.  De film bericht over de laatste wetenschappelijke bevindingen in het noordpoolgebied en schetst de gevolgen van elke graad temperatuurstijging van 1 tot 5 graad. Zie ook het boek ‘Zes Graden’ van Mark Lynas.

en ook in Nederland steeds merkbaarder

Berichtten wij in 2009 nog dat de klimaatverandering in Nederland nog niet zo zichtbaar is, anno 2011 zien we ook bij ons een steeds grilliger wordend weerpatroon: Sneeuwperiodes gaan plots over in droge, warme lentes, gevolgd door natte zomers met zware tot orkaan-achtige onweersbuien.

wij zijn de eerste generatie die de klimaatverandering merkt…

en de laatste die er iets aan kan doen

2014

De kans is groot dat 2014 in Nederland het warmste jaar in tenminste drie eeuwen gaat worden. Dit record is een gevolg van de opwarming, gecombineerd met het door de grilligheid van het klimaat veroorzaakte warme weer. Door de langjarige opwarming worden jaargemiddelde waarden mogelijk die vroeger vrijwel onmogelijk waren. Deze trend hangt samen met de wereldwijde opwarming, die voor het grootste gedeelte veroorzaakt wordt door de toegenomen concentraties van broeikasgassen, voornamelijk CO2. De warmte wordt grotendeels opgenomen door de oceaan, die inderdaad gestaag opwarmt. Dat is het beste zichtbaar in de diepere lagen van de oceaan. Aan het oppervlak is de opwarming door de wisselwerking met de atmosfeer onregelmatiger.

Enige feiten van de NASA

Uit de vele duizenden publicaties over de klimaatverandering heeft de NASA een kleine selectie gemaakt van feiten die een evident bewijs vormen:

  • Metingen van het CO2 gehalte in lucht die zit ingesloten in oude ijskernen van Groen-land, Antarctica en diverse Gletsjers tonen dat het gehalte in 650.000 jaar niet zo hoog is geweest als nu.
  • Andere metingen met isotopen van zuurstof tonen aan dat de pieken en dalen in het CO2 gehalte synchroon verlopen met de temperatuur.
  • De kleinere temperatuurvariaties in de periode van de grote ijstijden blijken samen te vallen met schommelingen van de aardas en fluctuaties van de zonneactiviteit. Terwijl de afkoeling steeds geleidelijk verliep over een periode van ca 100.000 jaar blijkt de opwarming zich steeds binnen enkele duizenden jaren te hebben voltrokken.
  • In de afgelopen eeuw is de zeespiegel 17 cm gestegen. De snelheid is de laatste 10 jaar verdubbeld.
  • Alle metingen van de gemiddelde temperatuur op aarde tonen een stijging sinds 1880. Het grootste gedeelte van de stijging heeft plaatsgevonden sinds 1970. De 20 warmste jaren zijn na 1981 en de tien allerwarmste vallen na 1996. Zelfs tijdens een minimum van zonneactiviteit gedurende 2007- 2009 bleven de temperaturen stijgen.
  • De meeste warmte is geabsorbeerd door de bovenste laag van 700 meter oceaanwater. Die laag is sinds 1969 met 0,30 C opgewarmd.
  • Sinds de industriële revolutie is de bovenste laag van het oceaanwater verzuurd door absorptie van 2 miljard ton koolzuurgas per jaar.
  • Betrouwbare metingen tonen dat het landijs op Groenland tussen 2002 en 2006 met 150 – 250 km3 is afgenomen en het landijs van Antarctica tussen 2002 en 2005 met 152 km3.
  • Uit satellietopnamen in de afgelopen tientallen jaren blijkt dat dikte en oppervlak van arctisch zee-ijs in snel tempo afnemen.
  • Vrijwel overal op de wereld trekken de berggletsjers zich sinds 1850 terug.
  • Sinds 1950 is in de VS het aantal periodes met extreme hitte en droogte (vaak gepaard gaand met bosbranden) toegenomen en dat met extreme koude afgenomen. Ook is het aantal periodes met extreme neerslag toegenomen. Vergelijkbare trends gelden voor andere continenten.

Bestaan van leven op aarde zorgt voor evenwicht in de kringloop

Meekoppeling (of positieve terugkoppeling) versterkt een proces, in tegenstelling tot tegenkoppeling wat een proces dempt. Het klimaat op de aarde was de afgelopen tienduizenden jaren relatief rustig, nadat het miljarden jaren heel heftig was. Dit is volledig te danken aan het ontstaan van leven op aarde. Planten en bomen namen ongelooflijke hoeveelheden CO2, dempten door hun aanwezigheid de al te grote temperatuurschommelingen en hielden water langer vast op de aardbodem.  temperatuur . er vele vormen van ecologische terugkoppeling zijn ontstaan. Waardoor de aarde steeds rijker werd aan levensvormen. Die op hun beurt weer voor nog meer kringlopen en dus weerbare ecosystemen zorgden.

Het tegenovergesteld effect dreigt nu echter de kop op te steken. Het duidelijkste voorbeeld is het verhaal van het poolijs: Het glinsterend wit van een bevroren ijskap reflecteert zonlicht terug de ruimte in. Waar het ijs gesmolten is, ligt donker zeewater wat juist licht opneemt en omzet in warmte. Hierdoor smelt weer meer zee-ijs, waardoor minder licht gereflecteert wordt en het zeewater meer warmte opneemt.  Dit laatste effect is nu gaande, schepen kunnen sinds een paar jaar in de zomer rond Siberië varen…

En de oceaantemperatuur doet stijgen. Op de bodem van de oceanen liggen gigantische voorraden methaangas, die gaan verdampen en in de atmosfeer bubbelen. Methaangas is een 4 keer zo sterk broeikasgas dan CO2. Er worden steeds vaker methaangaspluimen aangtroffen op de oceaanbodem. Stijgende methaangasconcentratie in de atmosfeer zal hoogstwaarschijnlijk de klimaatverandering verder versnellen.  Met het verwijnen van het zeeijs rond Groenland en de Zuidpool, zullen de gletsjers sneller smelten en de zee inschuiven…

Wat kunnen we er aan doen?

Begin bij jezelf en verander stap voor stap je levensstijl naar meer duurzaam, met vooral minder olie. Minder reizen, minder consumeren en wisselen van globale naar lokale producten zodat er minder voedselkilometers nodig zijn. Probeer hier zoveel mogelijk  anderen bij te betrekken: in uw familie, buurt en bedrijf. Hiervoor kun je binnen Transition Towns alle steun krijgen. Zij stimuleren dit proces van transitie met talloze kleine, concrete projecten waarmee energieverspillende consumptie omgezet wordt in duurzame, veerkrachtige economie. De zorg voor de natuur en begrip van onze rol in de ecologische kringlopen, staan daarbij centraal.

Transition Towns koppelen bewustwording aan concrete, persoonlijke actie. Omdat alleen daadwerkelijke actie leidt tot blijvende verandering in ons gedrag. We kiezen ook voor oplossingen waar we als bewust mens werkelijk tevreden van kunnen worden. Zo blijkt dat kleinschalige productie en een vriendschappelijke buurt, ons het meeste voldoening en vertrouwen geven in onszelf en onze medemensen. Daarom werken Transition Towns op lokaal niveau van buurt en dorp aan duurzame projecten zoals de productie van eigen voedsel en hernieuwbare energie.

Gezond, sociaal én duurzaam leven

Transition Towns zoeken wegen naar een duurzame en evenwichtige samenleving waar gezondheid, gezelligheid en geluk de centrale waarden zijn en geld niet meer dan een nuttig ruilmiddel voor diensten en producten. Waar divers en vervullend werk bestaat. Waar verantwoordelijkheid gedragen kan worden voor ons leven, natuur en de toekomst. Waarin tijd en ruimte over blijft voor de ontwikkeling van je talenten en gaven.

We hopen met een inktvlek aan projecten deze duurzame transitie van mens en maatschappij te bewerkstelligen. Zodat op den duur ook het bedrijfsleven en de politiek niet meer aan deze koersverandering ontkomt.  Een samenleving waarin de schaamteloze uitstoot van broeikasgassen en de uitbuiting van de aarde, tot een onbegrijpelijk verleden zal behoren.

Bronnen en downloads om te verdiepen

Naar aanleiding van het debat ‘Climategate‘ over mogelijke fouten in het IPCC-rapport uit 2007, heeft de regering de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) opdracht gegeven tot een diepgaand onderzoek. De KNAW ziet het als haar taak om ook de niet-wetenschappelijk ingewijden in staat te stellen een oordeel te vormen over klimaatverandering.

En de no-nonsense gids voor klimaat wetenschap