Adri Ros – Een wooncoöperatie is niet meer en niet minder, dan een vorm van gezamenlijk bezit en beheer, van modern aandeelhouderschap van burgers in de samenleving. Binnen een wooncoöperatie is het eigendom een individuele zaak, maar door de samenwerkorganisatie van bewoners ontstaat tegelijkertijd een systeem waarin de kwaliteit van de woning én de woonomgeving collectief wordt geborgd.

De coöperatie maakt dat er bottom-up inhoud kan worden gegeven aan een nieuw woonstelsel. Waarin de burger niet langer passief consument is, maar mede-producent wordt van het eigen wonen. Idealiter participeren woningcorporaties in de eerste jaren actief in de wooncoöperatie vooral op het gebied van de financiering. Daarna is er sprake van een geleidelijke overgang; waar corporaties stappen terug doen, nemen de bewoners steeds meer verantwoordelijkheid.

Zelfbouw en zelfbestuur

ZelfBouwEen eigen kavel, een zelf-ontwerp of een helemaal zelf gebouwde woning. Het fenomeen ‘zelfbouw’ wordt steeds populairder in ons land. En het brengt een kentering teweeg in de sector: er wordt weer samengewerkt en meer met toekomstige bewoners gecommuniceerd. Bouwen ‘vanuit de vraag’ zorgt ervoor dat het monopolie op de smaak niet langer bij projectontwikkelaars en grootaannemers ligt. Zo krijgt elk huis weer een verhaal.

De cataloguswoning is in elk geval niet langer zaligmakend. Architecten moeten zelf hun ‘klanten’ gaan zoeken en soms met bouwgroepen om de grote tafel zitten. Bij de projectontwikkelaar ‘komt het geld niet langer vanzelf binnen’. En aan de aannemer/bouwvakker-kant keren flexibiliteit en trots op het eigen ambacht weer terug. Wat een verschuiving van aanbodgericht naar ‘vraag-gestuurd’ niet allemaal kan teweegbrengen.

In ‘Bouw ’t zelf’ staat Almere als zelfbouwlocatie centraal. Maar interessante zelfbouwlocaties zijn in het hele land te vinden: Zelfbouwgids. Ook zijn er verschillende vormen van (Collectief) Privaat Opdrachtgeverschap met bijbehorende mate van keuzevrijheid, verantwoordelijkheid en risico.  Vereniging Eigen Huis heeft er een handig overzicht van gemaakt. Op de website www.tweekap.nl kunnen samenbouwers elkaar vinden op basis van hun woonwensen.

Grote kansen voor ecohuizen, -wijken of -dorpen

StroWijkNijmegen

Strobalenhuizen wijk IEWAN – Nijmegen

Menig gemeente heeft deze jaren een duurzame wijk in de planning of uitvoer staan, onder invloed van ambities om in een bepaald jaartal klimaat- of energieneutraal te zijn. Vanuit deze ambities worden subsidies beschikbaar gesteld voor duurzame technieken zoals isolatie, zonne-energie, warmte-koude opslag en nulenergiewoningen. Het combineren van deze, vaak nog dure, technieken met een aantal woningen of een wijk tezamen, maakt een duurzaam project haalbaar en betaalbaar. Wooncoöperaties dragen bij aan de organisatorische en juridische haalbaarheid. 

Er zijn pioniersprojecten in Nederland gereed, die hierbij kunnen inspireren en waar men het nodige van kan leren. Ik noem er slechts de meest bekende van

  • Voorop het breedst ontwikkelde project EVA-Lanxmeer te Culemborg. In deze wijk wordt sinds 2002 het duurzame wonen gecombineerd met werken, recreëren, drinkwaterwinning, naar school gaan, en voedsel produceren – alles in deze zelfde wijk!
  • Of het Gemeente Waterleidingen (GWL)-terrein in Amsterdam, waar vanaf 1997 een woonbuurt verrees van zes hectare, autovrij en gebouwd volgens duurzame principes.
  • En de Stad van de Zon in Heerhugowaard, waar wordt gestreefd naar CO2-emissieneutraliteit: De wijk moet zelf net zoveel energie opwekken als zij met al haar functies (wonen, werken, verkeer) verbruikt.

En zo is nu de tijd rijp voor de opkomst van duurzame bouwprojecten op coöperatieve basis. Dit najaar wordt in Nijmegen de wijk IEWAN gebouwd: Sociale en duurzame huurwoningen uit stro, leem en hout. In 2015 gaan daar 40 volwassenen en 10 kinderen als een woongemeenschap wonen. En ook de fameuze wijk van 23 Aardehuizen in Olst is inmiddels tot over de helft gereed.

Omslag, Werkplaats voor Duurzame Ontwikkeling, heeft al jarenlang een uitgebreid en actueel overzicht van ecowijken en -dorpen in Nederland en is een verzamelpunt voor informatie op het gebied van ecologisch wonen en bouwen.

Meer info